نم‌نم بارون

بوی بارون چند لایه دارد: ژئوسمینِ باکتری‌های خاک، روغن‌های گیاهی و گاهی ازونِ طوفان.

پتریکور؛ اسمِ بوی بارون. این اسم را دو پژوهشگر استرالیایی، ایزابل بیر و ریچارد توماس، در سال ۱۹۶۴ گذاشتند. از «پترا» به معنی سنگ و «ایکور»، مایعی که در اسطوره‌های یونانی در رگ خدایان جریان داشت.

ژئوسمین؛ مولکولِ اصلی. باکتری‌های خاکی به اسم استرپتومایسس این مولکول را می‌سازند. بینی انسان به ژئوسمین فوق‌العاده حساس است و غلظت‌هایی در حد چند قسمت در تریلیون را هم حس می‌کند. ساختارش دوحلقه‌ای است و از خانوادهٔ ترپنوئیدهاست.

قطره‌ها بو را به هوا می‌پاشند. وقتی قطرهٔ بارون به خاک خشک می‌خورد، حباب‌های ریز هوا زیرش به دام می‌افتند و بالا می‌آیند. این حباب‌ها در سطح می‌ترکند و ذره‌های معطر را مثل شامپاین به هوا می‌پاشند. بارون نم‌نم روی خاک خشک بیشترین بو را بلند می‌کند.

دم‌فنری‌ها؛ یک همزیستی. این بندپایان کوچک خاکی جذب بوی ژئوسمین می‌شوند و از باکتری‌ها تغذیه می‌کنند. در عوض، هاگ باکتری‌ها را به بدنشان می‌چسبانند و جای دیگری پخش می‌کنند. اسمشان از اندام فنری زیر بدنشان (فورکولا) می‌آید که با آن به هوا می‌پرند.

روغن‌های گیاهی. در روزهای خشک، گیاهان روغن‌هایی ترشح می‌کنند که روی سنگ و خاک رُسی جمع می‌شود و با بارون آزاد می‌شود. برای همین بوی بارون در جنگل‌های شمال با تهران فرق دارد.

ازون؛ بوی تند قبل از طوفان. انرژی رعد و برق مولکول‌های اکسیژن هوا را می‌شکند. اتم‌های آزادشده به مولکول‌های دیگر اکسیژن می‌چسبند و ازون (O₃) می‌سازند که بوی تند و تیزی دارد.

ژئوسمین در بشقاب. مزهٔ خاکیِ چغندر از ژئوسمینی است که خود گیاه می‌سازد.

ازون: ازونِ بوی طوفان از لایهٔ ازون جو نمی‌آید. همان لحظه، کنار رعد و برق، از اکسیژن هوا ساخته می‌شود.

فلمینگ: پنی‌سیلینِ فلمینگ از کپک پنی‌سیلیوم بود، نه از استرپتومایسس. استرپتومایسس‌ها باکتری‌اند و منبع آنتی‌بیوتیک‌های دیگری مثل استرپتومایسین هستند.

اثر آرام‌بخش بوی بارون را بسیاری تجربه می‌کنند، ولی شواهد علمی دربارهٔ اثر مستقیم آن بر کورتیزول هنوز محدود است.